Een klimaatgesprek voer je met je oren, niet met feiten

Een middag over praten, niet over meten

In het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem kwam een groep mensen uit de evenementenbranche bijeen voor een klimaatgesprek, georganiseerd door GreenBookings en begeleid door een coach van Stichting Klimaatgesprekken. Aan tafel zaten locatiemanagers, eventorganisatoren, iemand van een brancheorganisatie en ondernemers, en de vraag die de middag bepaalde was niet hoeveel CO₂ een congres uitstoot, maar hoe je met collega's, opdrachtgevers en gasten over duurzaamheid praat zonder dat het gesprek meteen vastloopt.

Driekwart maakt zich zorgen, maar weinigen doen iets

De gespreksleider opende met een cijfer dat veel aanwezigen verraste, namelijk dat ongeveer driekwart van de Nederlanders zich zorgen maakt over klimaatverandering. Dat betekent dat de kans groot is dat de persoon tegenover je aan tafel er net zo over denkt als jij, ook al voelt het vaak alsof je er alleen voor staat. Tegelijk bleek uit de verhalen aan tafel hoe herkenbaar het is dat mensen wel iets willen, maar niet goed weten wat, en dat het onderwerp zo groot en ingewikkeld is dat de verleiding groot is om er maar niet aan te beginnen.

Waarom feiten alleen niet werken

Een van de kernboodschappen van de middag was dat feiten zelden tot actie leiden, hoe goed ze ook kloppen. Het debat over klimaat is sterk gepolariseerd, en wie met cijfers begint, loopt het risico dat de ander zich aangevallen voelt en zich afsluit, of dat het gesprek verzandt in een discussie over wie gelijk heeft. Mensen komen pas in beweging wanneer ze iets voelen, en juist daar ligt een kans voor de evenementenbranche, die bij uitstek weet hoe je mensen iets laat beleven.

Voetafdruk en handafdruk

Om het gesprek over je eigen rol handzaam te maken, gebruikte de gespreksleider het onderscheid tussen voetafdruk en handafdruk. Je voetafdruk is de impact van je eigen keuzes, zoals hoe je reist, wat je eet en wat je koopt, en die kun je met een voetafdrukcalculator vrij precies in kaart brengen. Je handafdruk gaat over de invloed die je hebt op anderen, als kiezer, als buurtbewoner, als lid van een sportclub of vereniging, als ouder en natuurlijk in je werk, en die invloed is vaak groter dan je denkt.

Kies je moment en je plek

Die handafdruk betekent ook dat je niet overal tegelijk hoeft te beginnen, want als het gesprek in de familie lastig is, kun je ook bij de sportclub of op je werk een stap zetten. Een van de deelnemers vertelde dat ze voor de verjaardag van haar kind om tweedehands cadeaus had gevraagd, wat eerst wat vreemd werd gevonden, maar waar gasten inmiddels juist plezier in hebben. Het zijn zulke kleine, zichtbare keuzes die een norm langzaam laten verschuiven.

Het geheim is luisteren

Het praktische hart van de middag was een korte film met een eenvoudige aanpak voor een klimaatgesprek, die neerkomt op het omdraaien van wat de meeste mensen instinctief doen. In plaats van te beginnen met alles wat je wilt zeggen, vraag je eerst of de ander tijd en zin heeft, en stel je daarna een open vraag over hoe hij of zij zelf tegen klimaatverandering aankijkt. Vervolgens is het je enige taak om te luisteren, zonder te onderbreken of meteen te reageren, ook als je het ergens niet mee eens bent.

Doorvragen, terugspiegelen en dan pas je eigen verhaal

Wie luistert, vraagt door naar persoonlijke ervaringen in plaats van naar wetenschap of politiek, en herhaalt in eigen woorden wat de ander zegt, zodat die zich gehoord voelt. Pas daarna vraag je of je zelf iets mag vertellen, en dan gaat het niet om de ander overtuigen, maar om je eigen verhaal: wanneer je begon om het onderwerp te geven en wat je er zelf aan doet. Je hoeft geen klimaatexpert te zijn, want over je eigen motivatie ben je de enige echte deskundige, en een gesprek dat positief eindigt, maakt een volgend gesprek makkelijker.

Oefenen met een pitch van één minuut

Als oefening die deelnemers mee naar huis konden nemen, stelde de gespreksleider voor om een eigen elevator pitch van een minuut te maken over waarom duurzaamheid je raakt. Voor eventprofessionals, die vaak met opdrachtgevers aan tafel zitten, helpt zo'n persoonlijk verhaal om bruggen te bouwen, omdat het niet klinkt als een verkooppraatje of een verwijt, maar als een eerlijke motivatie. Ze vertelde daarbij dat ze in het begin zelf vooral bezig was om alle feiten paraat te hebben, en dat ze later merkte dat dat in een gesprek zelden het verschil maakt.

Waar de impact van een evenement echt zit

Dat betekent niet dat kennis er niet toe doet, want wie weet waar de grootste impact zit, kan zijn energie gerichter inzetten. Bij evenementen is dat vaak het vervoer van bezoekers, en daarmee zijn de bereikbaarheid van een locatie en de manier waarop gasten naar een evenement komen belangrijke knoppen om aan te draaien. Tegelijk benadrukte de gespreksleider dat je soms genoegen moet nemen met de stap die op dat moment wel haalbaar is, zeker bij grote congressen die al jaren op dezelfde manier worden georganiseerd.

Klimaatgesprekken in kleine groepen

Stichting Klimaatgesprekken organiseert workshops in kleine groepen, vaak in huiskamers en onder begeleiding van een getrainde coach, waarin deelnemers aan de hand van thema's als wonen, reizen, eten en consumeren met elkaar in gesprek gaan. Met spelvormen ervaren ze bijvoorbeeld wat meer oplevert, eerst isoleren of een nieuwe ketel, en hoeveel verschil het maakt om een keer per week de trein te nemen. Wie verder wil, kan een e-learning volgen of zelf coach worden.

Wat de branche hiermee kan

Voor de evenementenbranche was de belangrijkste les van de middag misschien wel dat verandering niet begint bij de perfecte meetmethode, maar bij een gesprek waarin mensen zich gehoord voelen. Wie als locatie of organisator een opdrachtgever wil meenemen in een duurzamere keuze, heeft meer aan een goede vraag en een eerlijk verhaal dan aan een lijst met cijfers, en kan zijn handafdruk vergroten door dat gesprek vaker en bewuster te voeren.