Duurzaamheid is van alle tijden: het Openluchtmuseum als gastheer van het klimaatgesprek

Een passende plek voor een gesprek over verandering

Dat het klimaatgesprek van GreenBookings plaatsvond in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, bleek meer dan een praktische keuze. Het museum vertelt het verhaal van het dagelijks leven in Nederland door de eeuwen heen, en een van de vertegenwoordigers van het museum liet bij de opening zien hoe vanzelfsprekend de lijn is van dat verleden naar de vragen waar de evenementenbranche vandaag mee worstelt.

Al ruim honderd jaar een plek om samen te komen

Het museum ging in 1912 open voor publiek en werkt nu toe naar 115 jaar openstelling. Al in 1918 werd op het terrein een historisch volksfeest georganiseerd waar volgens het museum honderdduizenden mensen op afkwamen, en beelden daarvan zijn terug te vinden in de collectie van Beeld & Geluid. Het museum omschrijft zichzelf als het museum van de geschiedenis van het dagelijks leven, en dat maakt het tot een plek waar de vraag wat we van het verleden kunnen leren voor nu en voor de toekomst vanzelf op tafel komt.

Transities zijn van alle tijden

Volgens de vertegenwoordiger van het museum zijn de transities waar we nu middenin zitten, bijvoorbeeld op het gebied van energie, van alle tijden. In het museum zijn daar verhalen over te vinden, zoals in een van de boerderijen, waar het verhaal gaat over turf als brandstof en over de grondstoffen die mensen vroeger gebruikten. Door die verhalen naast de huidige energietransitie te leggen, wordt zichtbaar dat verandering niet nieuw is, en dat samenlevingen eerder grote omslagen hebben doorgemaakt.

Repareren was ooit gewoon

De collectie beslaat ruwweg vier eeuwen en laat ook zien hoe anders er vroeger met spullen werd omgegaan. Wie een gebruiksvoorwerp had, repareerde het als het kapot ging, en materialen werden zo lang mogelijk gebruikt voordat er iets nieuws kwam. Wat we tegenwoordig circulair noemen, was voor veel huishoudens gewoon de dagelijkse praktijk, en dat maakt het museum volgens de vertegenwoordiger tot een interessante plek om het gesprek over duurzaamheid te voeren.

Ook de recente geschiedenis verzamelen

Het museum werkt actief aan het verzamelen van de meer recente geschiedenis, zoals de opkomst van massaproductie en betaalbare meubels. Onlangs deed het museum bijvoorbeeld een oproep voor vroege IKEA-meubels die nog bij mensen thuis staan en de tand des tijds hebben doorstaan. Juist in die recente periode is goed te zien hoe snel onze omgang met spullen is veranderd, van repareren naar vervangen.

Een erfgoedlocatie met eigen energievragen

Tegelijk is het museum eerlijk over de dilemma’s die een erfgoedlocatie heeft. De collectie moet goed worden geconserveerd, en de klimaatinstallaties die daarvoor nodig zijn, gebruiken veel energie. Het museum staat aan de vooravond van een grote verbouwing, en bij een nulmeting van de installaties bleek dat er niet alleen met groot onderhoud, maar ook met eenvoudige aanpassingen in de instellingen al winst te behalen is.

Van themajaren naar een blijvende boodschap

Het museum werkte jarenlang met themajaren, waarin een heel jaar lang één onderwerp centraal stond, en 2024 was het laatste van die jaren. Het thema van dat jaar ging over inspireren tot duurzame keuzes, met de gedachte dat er bij bijna elke gewoontekeuze een alternatief bestaat, maar dat dat alternatief lang niet altijd wordt aangeboden. Het museum wilde bezoekers in een stand zetten waarin ze zelf over die alternatieven gaan nadenken, zonder dat wetgeving hen daartoe dwingt.

Kleine ideeën die gedrag veranderen

Als voorbeeld noemde de vertegenwoordiger het idee om congresgasten te vragen hun eigen drinkfles mee te nemen, in plaats van dat een locatie altijd voor bekers en flessen zorgt. Zo’n idee vraagt iets van zowel de organisator als de locatie, want de organisator moet het vooraf communiceren en de locatie moet er haar aanbod op inrichten, maar het laat zien hoe een kleine gedragsverandering vanzelfsprekend kan worden als beide partijen meedoen.

Lokaal waar het kan

Het museum gaf daarnaast aan dat lokaal inkopen in het DNA van de organisatie zit. Wat niet op het eigen terrein te vinden is, wordt zo dicht mogelijk bij huis gezocht, waarbij het er vooral om gaat dat je weet waar producten vandaan komen en hoe ze worden gemaakt.

Wat organisatoren hieruit kunnen meenemen

Voor organisatoren laat het Openluchtmuseum zien dat een locatie meer kan zijn dan een zaal met catering, namelijk een plek die zelf een verhaal vertelt en deelnemers aan het denken zet. Wie een bijeenkomst over verandering, innovatie of duurzaamheid organiseert, kan de omgeving bewust inzetten om het programma kracht bij te zetten. Het Nederlands Openluchtmuseum is aangesloten bij GreenBookings, waar je de zakelijke mogelijkheden van de locatie kunt bekijken.