Waarom de urgentie rond duurzaamheid wegzakt, en hoe je toch beweging houdt

Minder vragen dan een paar jaar geleden

Tijdens het klimaatgesprek van GreenBookings in het Nederlands Openluchtmuseum viel een opvallende constatering die door meerdere deelnemers werd gedeeld. Waar opdrachtgevers twee of drie jaar geleden nog vaak vroegen naar duurzaamheidsbeleid, rapportages en de voetafdruk van een bijeenkomst, is die vraag het afgelopen jaar duidelijk minder geworden. Volgens de aanwezigen hangt dat samen met de afgezwakte en uitgestelde Europese regels rond duurzaamheidsrapportage, waardoor de druk vanuit opdrachtgevers is afgenomen.

Intrinsiek gemotiveerde bedrijven gaan door

Tegelijk zagen de deelnemers dat organisaties die vanuit eigen overtuiging met duurzaamheid bezig zijn, gewoon doorgaan en daarbij vaak mooie stappen zetten. Het verschil tussen koplopers en de rest lijkt daardoor groter te worden, omdat de groep die vooral op wetgeving wachtte, nu minder aanleiding voelt om iets te veranderen. Een van de deelnemers vergeleek het met de energiecrisis, toen hoge prijzen ineens voor urgentie zorgden en veel mensen en organisaties in korte tijd hun verbruik omlaag brachten.

Werkdruk bij kleinere locaties

Een brancheorganisatie aan tafel gaf aan dat een flink deel van haar aangesloten locaties tot de kleinere locaties behoort, en dat daar vooral de werkdruk een rol speelt. Het personeel is druk genoeg met het draaiende houden van de dagelijkse operatie, en een halve middag vrijmaken voor een gesprek over duurzaamheid is dan geen vanzelfsprekendheid. Volgens de deelnemers helpt het als de waarde van zo'n bijeenkomst concreter wordt gemaakt, zodat duidelijk is wat iemand eraan heeft als hij er zijn agenda voor vrijmaakt.

Duurzaam is vaak gewoon efficiënter

Een van de interessantste inzichten was dat duurzaamheid makkelijker bespreekbaar wordt als je het koppelt aan een motivatie die mensen al hebben. Een deelnemer wees erop dat efficiënter werken bijna altijd ook duurzamer is, omdat minder tijd, minder materiaal en minder verspilling betekenen dat je minder grondstoffen gebruikt. Onderwerpen die direct voordeel beloven, zoals efficiënter werken met AI, trekken makkelijker publiek dan een bijeenkomst die duurzaamheid als hoofdthema heeft, en daar zit een kans om beide te verbinden.

De duurzame optie in de offerte

Een concreet voorbeeld kwam van twee leden van de brancheorganisatie die aan tafel zat. Zij maken een offerte op basis van wat de klant heeft gevraagd, maar zetten er standaard efficiëntere alternatieven bij, zoals materialen huren of hergebruiken in plaats van kopen, of een andere invulling van de catering. Die alternatieven zijn in feite duurzamere opties, maar ze worden gepresenteerd als slimmer en vaak zonder prijsverschil, waardoor opdrachtgevers er serieus naar kijken zonder dat het als een duurzaamheidsverhaal voelt.

Het misverstand dat duurzaam duurder is

Die aanpak raakt aan een hardnekkig misverstand dat meerdere deelnemers herkenden, namelijk dat opdrachtgevers ervan uitgaan dat een duurzame keuze duurder is. In veel gevallen is dat niet zo, en soms is de duurzame optie zelfs goedkoper, bijvoorbeeld wanneer minder eten wordt weggegooid of materialen opnieuw worden gebruikt. Wie dat met voorbeelden kan laten zien, haalt een belangrijke drempel weg.

Kleine stappen in materialen

Ook buiten de catering deelden de aanwezigen stappen die al worden gezet. Een eventbureau vertelde dat het programma en de sessies in een congresapp staan, waardoor er veel minder papier nodig is, terwijl lanyards nog altijd een lastig onderwerp zijn, al proberen sommige partijen ze na afloop te wassen en opnieuw te gebruiken. Ook bedankjes voor sprekers worden bewuster gekozen, zoals een plantje in een houten kistje, en gehuurde materialen worden steeds vaker de norm.

Bereikbaarheid als eerste criterium

Bij de keuze voor een locatie noemde een organisator bereikbaarheid met het openbaar vervoer als een van de eerste criteria, naast bereikbaarheid met de auto en vanaf Schiphol. Dat is in de eerste plaats een praktische overweging, omdat een goed bereikbare locatie meer bezoekers trekt, maar het is tegelijk een van de meest effectieve duurzame keuzes, omdat het vervoer van bezoekers bij veel evenementen de grootste impact heeft.

Wie zit er aan het stuur?

Een terugkerende vraag was of de locatie of de opdrachtgever de doorslag geeft. Sommige deelnemers zagen een grote rol voor locaties, die hun aanbod zo kunnen inrichten dat de duurzame optie de standaard is, maar anderen wezen op het risico dat een opdrachtgever die dat niet wil, simpelweg voor een andere locatie kiest. De conclusie aan tafel was dat beide partijen invloed hebben, en dat de opdrachtgever die zelf klimaatdoelen heeft, de belangrijkste bondgenoot is voor locaties die willen verduurzamen.

Keurmerken en eenvoud

Over keurmerken waren de meningen verdeeld. Een keurmerk kan houvast bieden en een praktische methode aanreiken om stappen te zetten, maar het vraagt ook tijd en controle, en daarmee kosten die voor kleine locaties een drempel zijn. Meerdere deelnemers pleitten ervoor om het simpel te houden en vooral te laten zien wat je als locatie concreet doet.

Toekomstbestendig ondernemen

De gespreksleider van Stichting Klimaatgesprekken bracht nog een ander perspectief in, namelijk dat duurzaamheid ook gaat over de levensvatbaarheid van een organisatie. Steeds meer mensen willen werken bij een werkgever die handelt in lijn met hun waarden, en vooral kleinere horecabedrijven en locaties doen er goed aan om daar in hun bedrijfsvoering rekening mee te houden, ook als de wetgeving even minder druk zet.

Kennis delen tussen groot en klein

De middag eindigde met een oproep om kennis te delen. Grotere organisaties hebben vaak meer ruimte om nieuwe werkwijzen te ontwikkelen en uit te proberen, terwijl kleinere locaties daar minder tijd voor hebben, en juist in een netwerk kunnen goede voorbeelden snel worden overgenomen. Een deelnemer stelde voor om bijeenkomsten te koppelen aan een tour langs meerdere locaties, zodat deelnemers in korte tijd verschillende plekken zien en direct ervaren wat daar al gebeurt.

Beweging houden zonder wetgeving

De belangrijkste les van dit deel van het gesprek was dat de urgentie misschien minder voelbaar is, maar dat de mogelijkheden om stappen te zetten niet kleiner zijn geworden. Wie duurzaamheid verbindt aan efficiëntie, kwaliteit en goed werkgeverschap, en de duurzame optie aanbiedt als de slimme en vanzelfsprekende keuze, houdt de beweging gaande, ook zonder dat Europa daartoe verplicht.