Koudemiddelen en F-gassen in koel- en klimaatinstallaties: de onzichtbare uitstoot van een locatie

Een lek dat je niet ziet

Bij de uitstoot van een eventlocatie wordt vooral gekeken naar gas en elektriciteit, omdat die op de energierekening staan en makkelijk te meten zijn. Een post die vaak buiten beeld blijft, zit in de koelcellen van de keuken, de airconditioning van de zalen en de warmtepompen die steeds vaker de gasketel vervangen. Veel van die installaties werken met synthetische koudemiddelen, de zogeheten F-gassen, die bij een lek in de atmosfeer terechtkomen en daar een broeikaseffect hebben dat vele honderden tot duizenden keren sterker is dan dat van CO2. Een installatie die elk jaar een paar kilo koudemiddel verliest, kan daardoor een uitstoot veroorzaken die vergelijkbaar is met een flink deel van het gasverbruik van een locatie.

Waarom het nu speelt

De Europese Unie heeft in 2024 een nieuwe F-gassenverordening aangenomen die het gebruik van deze stoffen de komende decennia stap voor stap afbouwt, met als doel dat er rond 2050 vrijwel geen synthetische koudemiddelen met een hoog broeikaseffect meer op de markt komen. Voor verschillende soorten nieuwe installaties gelden in fasen verboden op koudemiddelen met een hoog opwarmingsvermogen, en de beschikbare hoeveelheid van deze stoffen op de markt wordt steeds kleiner. Het gevolg is dat onderhoud en bijvullen van oudere installaties duurder wordt, en dat een locatie die de komende jaren een installatie vervangt, er verstandig aan doet om naar alternatieven te kijken. De precieze verboden verschillen per type installatie en vermogen, en een erkend installateur kan aangeven wat voor een specifieke situatie geldt.

Natuurlijke koudemiddelen als alternatief

Voor veel toepassingen zijn er alternatieven met een veel lager broeikaseffect, zoals CO2, propaan en ammoniak, die in de koeltechniek natuurlijke koudemiddelen worden genoemd. Koelcellen en vriezers in professionele keukens zijn steeds vaker beschikbaar met propaan of CO2, en ook warmtepompen met natuurlijke koudemiddelen zijn in opmars. Elk van deze stoffen heeft eigen eisen aan veiligheid, bijvoorbeeld omdat propaan brandbaar is en ammoniak giftig, en daarom horen ze te worden toegepast door installateurs met de juiste kennis. Voor een locatie betekent de keuze voor een natuurlijk koudemiddel een installatie die minder afhankelijk is van steeds schaarsere synthetische gassen en die bij een lek veel minder schade doet.